Egipt

Dar Nilu - tak nazywał Egipt grecki historyk Herodot, bo kraj ten rzeczywiście rozwinął się dzięki corocznym wylewom Nilu, który przynosi żyzne muły zapewniając wysokie plony w ciągu roku. Cywilizacja egipska trwająca prawie 3500 lat pozostawiła po sobie zabytki i wpłynęła na kształt wielu późniejszych kultur.

WIADOMOŚCI OGÓLNE

Warunki naturalne
Egipt jest krajem arabskim leżącym w północno-wschodniej Afryce oraz częściowo w Azji, na Morzu Śródziemnym pomiędzy Libią, Izraelem i Strefą Gazy. Rozległe obszary Egiptu zajmują pustynne równiny wzniesione średnio kilkaset metrów nad poziomem morza. Osadnictwo skupiło się wzdłuż doliny Nilu, w pasie o długości ok. 1550 km, szerokości od 2 do 20 km. W Egipcie wyodrębnia się 6 głównych regionów naturalnych: dolinę Nilu, deltę Nilu, wybrzeże Morza Śródziemnego, Pustynię Zachodnią, Pustynię Wschodnią i Półwysep Synaj.Przez cały obszar kraju, z południa ku północy, przepływa Nil. W swym górnym biegu przełamuje się przez wychodnie granitowych skał platformy saharyjskiej, tworząc bystrza i kaskady znane pod nazwą katarakt. Katarakty już w czasach panowania faraonów wyznaczały południową granicę Egiptu.Wybrzeże Morza Śródziemnego jest słabo rozwinięte. Wzdłuż wybrzeża rozwinęły się osady rybackie, miejscowości wypoczynkowe. Pustynia Zachodnia rozpościerająca się na zachód od Nilu, stanowi teren wyżynny o zróżnicowanych formach krajobrazu pustynnego. Spotkać tam można zarówno pustynie piaszczyste, jak i żwirowe czy skaliste. W miejscach powierzchniowych wysięków wód wgłębnych tworzą się oazy. Pustynią Wschodnia jest obszarem na wschód od doliny Nilu, ciągnącym się wzdłuż wybrzeży Morza Czerwonego, obejmującym swym zasięgiem półwysep Synaj. Poza Nilem brak stałych rzek, spotyka się jedynie okresowe potoki, których suche łożyska zwane są uedami.

Klimat
Egipt znajduje się w strefie klimatu zwrotnikowego. Tylko na północy panuje klimat śródziemnomorski charakteryzujący się suchym i gorącym latem oraz łagodną zimą. Im dalej na południe tym klimat jest bardziej suchy. Lato jest bardzo gorące (temp. od 26 do 35oC). Wiosną wieje suchy, niosący piasek pustynny wiatr chamsin, natomiast zimą między dniem a nocą obserwuje się duże różnice temperatur. Średnia temperatura stycznia na północy wynosi 12-14oC, na południu do 17oC, a lipca około 23oC na północy, do 33oC na południu. Opady deszczu są tu rzadkością, od 30 dni deszczowych przypadających na rok w Aleksandrii do 6 dni w Kairze. Na południu kraju deszcz nie pada prawie wcale. Choć temperatury są bardzo wysokie, to mała wilgotność powietrza sprawia, że łatwiej znieść panujące tu upały.

Ludność
Grupy etniczne: ludność wschodniochamicka (Egipcjanie, Beduini, Berberowie) 99%.
Grupy wyznaniowe: muzułmanie sunnici 94%, chrześcijanie (głównie koptowie) 6%.

INFORMACJE PRAKTYCZNE

Zwyczaje
Trzeba mieć oczy dookoła głowy, aby nie wpaść pod któryś z pędzących samochodów nie rzadko jadących pod prąd. Nie obowiązują tu żadne zasady ruchu, a każdy kierowca uważa, że ma pierwszeństwo. Aby przeprawią się na drugą stronę ulicy trzeba mieć naprawdę mocne nerwy i wykazać się nie lada sprawnością. Miejskie autobusy rzadko zatrzymują się na wytyczonych przystankach a jeśli chcesz jechać musisz do niego wskoczyć!.

W Egipcie nie występują szczególne normy prawne. Należy jednak zwrócić uwagę na ubiór. Noszenie poza miejscami turystycznymi krótkich spódnic, szortów i strojów plażowych jest uznawane za niestosowne.

Każdy turysta usłyszy od Egipcjanina "bakszysz", co oznacza dosłownie podziel się majątkiem. Dawanie bakszyszu, czyli rodzaju jałmużny, jest obowiązkiem każdego muzułmanina. Zwyczaj ten jest jednak nadużywany i nawet za najmniejszą usługę oczekiwany jest napiwek.

Targowanie się jest zwyczajem typowym dla wszystkich krajów arabskich. Dopuszczalne jest prawie wszędzie - szczególnie na bazarach oraz w sklepach z pamiątkami. Dobrze jest pamiętać, że cena wywoławcza jest mocno przesadzona. W sklepach obowiązują nieoficjalnie, dwa rodzaje cen: dla Egipcjan i dla turystów. Najlepszym miejscem na robienie zakupów są suki, czyli egipskie targi.
Ulubionym zajęciem Egipcjan jest przesiadywanie w kawiarniach, dotyczy to jedynie mężczyzn. Zbierają się w nich tłumnie, paląc szisze - wodne fajki, grają w domino albo oglądają telewizor, obowiązkowo ustawiony w widocznym miejscu.

Wizy
Obywateli polskich obowiązują wizy na przejazd i pobyt. Wizy tranzytowe i pobytowe można otrzymaą w egipskim przedstawicielstwie dyplomatycznym oraz (turyści indywidualni) na przejściach granicznych, w tym na lotnisku. W sytuacjach wyjątkowych można uzyskaą wizy na lotnisku.

Paszport
Przy wjeździe wymagany jest sześciomiesięczny okres ważności paszportu. Nie wolno przekraczać terminu ważności wizy o więcej niż dwa tygodnie. W Kairze urząd rejestracyjny i biuro zajmujące się przedłużaniem wiz mieści się w centrum miasta w budynku Mugamma, przy Midanat-Tahrir, w Aleksandrii - przy Szaria Talat al-Harb 28. W innych miastach formalności dokonuje się na posterunku policji.

Zdolność płatnicza
Przy przekraczaniu granicy nie ma obowiązku posiadania określonej kwoty dewiz na deklarowany okres pobytu ani pokazywania biletu powrotnego.

Meldunek
Formalności meldunkowe załatwiane są przez administrację hotelową bądź osoby prywatne, u których przebywają zaproszeni. Należność za pobyt w hotelach międzynarodowych pobierana jest w dewizach (w hotelach wyższych kategorii zwykle są kantory wymiany czynne całą dobę).

Prawo jazdy
Nie ma obowiązku posiadania międzynarodowego prawa jazdy ani ubezpieczeń osobowych i komunikacyjnych. Zalecamy dla osób podróżujących samochodem wykupienie w Polsce tzw. Karnet of passage - jest on honorowany, a jego wykupienie w kraju jest znacznie tańsze.

Ubezpieczenia
Zagraniczne polisy ubezpieczeniowe nie są honorowane, a wszystkie koszty należy regulować w gotówce.

Szczepienia
W zasadzie nie występują zagrożenia sanitarno-epidemiologiczne i nie wymaga się świadectwa szczepień. Należy przestrzegać zasady podwyższonej ostrożności i higieny przy spożywaniu posiłków (pić przegotowaną lub oryginalnie zamkniętą wodę, dokładnie myć owoce i warzywa). Opieka medyczna w Egipcie jest na dobrym poziomie, koszt wizyty lekarskiej wynosi od 20 do 40 USD, natomiast doba w szpitalu (bez specjalnych zabiegów) kosztuje od 100 do 300 USD. Za usługi medyczne płaci się w gotówce. Brak pieniędzy uniemożliwia korzystanie z opieki lekarskiej.

Bezpieczeństwo
Nie ma szczególnego zagrożenia przestępczością. Nie zaleca się jednak przebywania w uboższych dzielnicach. Istnieje zagrożenie terroryzmem. Zamach w Luksorze w 1997 r. spowodował zaostrzenie przez władze środków ostrożności. Wszystkie wycieczki autokarowe w czasie podróży po Egipcie są eskortowane przez policję.
Nie ma ograniczeń w poruszaniu się po kraju.

Przepisy celne
Kontrola celna jest skrupulatna. Za próbę wwozu narkotyków grozi kara śmierci. Mak używany w Polsce do wypieków ciasta jest uważany za narkotyk. Każdy podróżny przy wjeździe otrzymuje deklarację celną, którą powinien dokładnie wypełnią i zadbaą, aby została podstemplowana przez celnika. Brak pieczątki na deklaracji celnej może spowodowaą kłopoty przy wyjeździe. Egipskie przepisy celne nie odbiegają od ogólnie przyjętych standardów europejskich.
Przy wjeździe warto zgłosią kamerę filmową, aparat fotograficzny itp. sprzęt, by uniknąą kłopotów podczas odprawy wyjazdowej. W Egipcie nie występują szczególne normy prawne.

Zalecenia
Dla turystów klimat Egiptu może być uciążliwy. W lecie temperatury dochodzą do 55 stopni w cieniu. Duża różnica temperatur między dniem a nocą oraz klimatyzacja w hotelach i autobusach mogą byą powodem przeziębień.
Należy unikać kąpania się w jeziorach i kanałach. Nie wolno fotografowaą obiektów wojskowych, mostów i portów.

PRZEWODNIK

MIASTA:

Kair

Ciągnąca się między Starym Kairem a rzeką dzielnica, którą mieszkańcy Kairu nazywają centrum miasta, była na początku XIX w. rozległym polem zatapianym w okresie przypływów i tylko częściowo uprawianym po opadnięciu wód.

Teren ten, osuszony za panowania Muhammada Alego, następnie obsadzony drzewami przez Ibrahima, został w 1867 r. pocięty na małe działki, na których wkrótce powstały rezydencje. Wyznaczona w wielkim pośpiechu dzielnica Al-Isma'ilijja (od imienia jej promotora Isma'ila), zaludniała się bardzo powoli.

Tempo budowy znacznie wzrosło na początku wieku dzięki znacznemu napływowi kapitału oraz przybywaniu zagranicznych rezydentów. W północnej i północno-wschodniej części powstały nowe dzielnice, również w wyniku budowy sieci linii tramwajowych, zapoczątkowanej w 1897 r.

Kair: Dworzec Centralny

Budynek wzniesiony w 1856 r. zrekonstruowano w stylu arabskim w 1892 r., zaś jego fasadę, w tym samym stylu, w 1955 r. W następnym roku przebudowano esplanadę dworca.

Posąg Ramzesa II zastąpił statuę Przebudzenie Egiptu, dłuta rzeźbiarza Mahmuda Muchtara, ustawioną w 1928 r. W najbardziej oddalonej części dworca mieści się Muzeum Kolei utworzone w 1933 r. Znajduje się w nim 700 eksponatów (makiety i modele naturalnych rozmiarów). Na początku ulicy Szari al-Dżumhurijja znajduje się ostatni sabil i kuttab Kairu, Sabil al-Walida ("fontanna królowej matki”), zbudowany w 1869 r. przez włoskiego architekta Cira Pantanellego (1833-1884).

Kair: Imad ad-Din

Wzdłuż głównej arterii w centrum miasta, gdzie do niedawna królowały teatry i kabarety, wzniesiono pierwsze w Kairze domy czynszowe.

Do najstarszych należą Budynki Kedywskie (1910 r.) wzorowane na stylu haussmańskim. Liczne wielkie kairskie kluby znajdowały się przy Szari ad-Din, a wśród nich Klub Książąt. Budowlę, w której mieścił się klub, wzniósł w 1897 r. Lasciac. Z jej oryginalnego wystroju ostały się tylko zdobione diademem głowy, bardzo przypominające głowę statuy Wolności.

Kair: Pałac Abidima

Budowa tego usytuowanego na obrzeżach starego miasta obszernego pałacu rozpoczęła się w chwili wstąpienia Isma`ila na tron egipski (1863 r.).

Powstał on z woli kedywa, który pragnął przenieść siedzibę rządu z cytadeli w bardziej dostępne miejsce. Prace, prowadzone przez dwóch inżynierów francuskich - De Curela i Rousseau - trwały 10 lat. Pałac, który zgodnie z panującym zwyczajem wzniesiono z drewna, był kilkakrotnie trawiony przez pożar. Dlatego w latach 1909-1911 przebudowano go całkowicie, używając kamienia jako budulca. Prace powierzono Antoine'owi Lasciacowi (1856-1946), który przez ponad pół wieku cieszył się w Egipcie opinią jednego z najznamienitszych architektów. Inne zmiany wprowadzono w latach 30., a ich autorem był architekt Verrucci (np. wystawna sala tronowa w stylu bizantyjskim).

Kair: Bait al-Umma

Zbudowana na początku wieku ta eklektyczna budowla była rezydencją Sada Zaghlula (1860-1927) - przywódcy narodowców egipskich i założyciela partii Al-Wafd.

Zamieniona na muzeum pod nazwą Bajt al-Umma ("dom ludu") zachowała swój pierwotny wygląd. Wraz z jadalnią w stylu art nouveau, salami recepcyjnymi w stylu Ludwika XV, salonem zwanym “arabskim”, łaźniami tureckimi i wspaniałą biblioteką, willa ta jest unikalnym świadectwem gustów i stylu życia elit politycznych Egiptu z początku wieku.
W pobliżu wznosi się Mauzoleum Sada Zaghula, zbudowane w stylu neofaraońskim w latach 1928-1931 według planu egipskiego architekta Mustafy Fahmiego.

Kair: Mur Południowy

Mur usytuowany naprzeciw Dżabal al-Mukattam jest najwyższy.

Po przejściu przez południową bramę widać mameluckie kwatery (hausz), dobudowane przez An-Nasira Muhammada w 1335 r. Na wschodzi wznosi się dawna mennica Dar ad-Darb, zbudowana w 1812 r.

Kair: Cytadela

W 810 r. na Dżabal al-Mukattamie gubernator Hatim Ibn Harsama polecił zbudować pawilon wypoczynkowy nazwany Kopułą Wiatrów. Od tamtego czasu cytadela zawsze przyciągała uwagę władców Egiptu.

Saladyn w 1176 r. otoczył ją murem obronnym, tworząc bastion zabezpieczający kraj przed atakami krzyżowców.
Mameluccy sułtani uczynili ją swoją główną kwaterą i kazali wznieść nowe budowle, m.in. pałac At-Kasr al-Ablak oraz akwedukt długości 3400 m, wyposażony w 4 stacje pomp.

W epoce osmańskiej cytadela stała się prawdziwym miastem z dwiema dzielnicami, w których zamieszkiwali janczarzy i azab (bezżenni). Przez cały okres panowania Muhammada Alego cytadela była siedzibą rządu oraz rezydencją władcy, który przebudował mur i rozpoczął wznoszenie budynków cywilnych i wojskowych oraz meczetu.

Cytadela ma 3 wyróżniające się części (każda jest otoczona murem z wieżami i bramami): kompleks niższy Al-Azab, kompleks północny Al-Inkiszarijja i kompleks południowy, czyli właściwa cytadela (Al-Kala). Obecnie do cytadeli wchodzi się bramą północną (Al-Bab al-Dżadid) lub bramą południową (Bab al-Dżabal).

Kair: Kasr al-Dżauhara

Budowlę wzniósł w 1814 r. Muhammad Ali w miejscu stojących wcześniej pałaców mameluckich i osmańskich.

Mieści kolekcję mebli i przedmiotów należących do rodziny wicekróla, który właśnie tutaj miał swoje apartamenty i salę audiencyjną.

Kair: Alabastrowy Meczet

Masywny, dominujący nad miastem meczet zbudowano w latach 1830-1857 w miejscu, gdzie stał pałac mamelucki Al-Kasr al-Ablak (1315 r.)

Grecki architekt Jusuf Bunszak, sprowadzony przez Muhammada Alego ze Stambułu, zaprojektował nieciekawą bryłę - imitację tureckiego meczetu. Jednak dzięki swemu położeniu meczet ów należy do najczęściej odwiedzanych w Kairze.

Kair: Al-Mu'allaka

Poświęcony Najświętszej Dziewicy, kościół Al-Mu`allaka ponoć był wzniesiony między końcem III a początkiem IV w.
Nazwa Al-Mu'allaka (“zawieszony”) pochodzi stąd, że za fundamenty świątyni posłużyły dwie wieże dawnej fortecy rzymskiej (pokryte pniami palmowymi i warstwą kamieni).

Najstarsza, południowo-wschodnia część kościoła, zwana kościołem wyższym, obecnie sprawia wrażenie przybudówki. Powstanie wielkiego kościoła datuje się na V-VI wiek. Zniszczony w IX w., a w XI w. zrekonstruowany, kościół był siedzibą patriarchy koptyjskiego do XIV w.

Idzie się tam długimi schodami mającymi 29 stopni, co na podróżnikach z XIV i XV w. wywierało takie wrażenie, ze w końcu nazwano go ”kościołem schodów". Wnętrze jest podzielone na 4 nawy ograniczone 3 rzędami marmurowych kolumn. Jest w nim również 7 sanktuariów: 6 znajduje się w nawach bocznych, a siódme w kościele wyższym pod wezwaniem świętego Marka. Przed głównym sanktuarium znajduje się ambona z XI w., podtrzymywana przez 15 marmurowych kolumn. Drewniane schody prowadzą do wysokiej kaplicy Takli Hajmanota, etiopskiego świętego, zbudowanej na umocnieniach fortecy.

Równie znaczące jak kolekcja 110 ikon (z których najstarsza pochodzi z VIII w.) są ikonostasy, wykonane z drewna cedrowego, hebanowego i orzechowego, inkrustowane kością słoniową (X-XIII w.).

Inne przedmioty, należące do kościoła (ikony, manuskrypty), przechowuje Muzeum Koptyjskie (które stale współpracuje z polską

stacją archeologiczną - wcześniej z ekipą K. Michałowskiego, potem z B. Ruszczyc i in.).

Kair: Kościół św. Jerzego

Jest jednym z kilku zachowanych na Wschodzie okrągłych kościołów.

Budowlę wzniesiono, wykorzystując pozostałości murów warownych i wież rzymskich. Zrekonstruowany w 1904 r. i z trudem odrestaurowany po licznych pożarach, zachował jednak parę pięknych witraży.

Kair: Dzielnica Koptyjska

Wielka, ozdobiona gwoździami drewniana brama otwiera Harat Mari Dżirdżis - wąską uliczkę z zachowanym dawnym brukiem.

Klasztor świętego Jerzego
Klasztor mieści się pod nr 17 Harat Mari Dżirdżis; dostępna jest tylko kaplica będąca najstarszym elementem klasztoru (X w.). Wymieniono drewniany plafon, ale zachowano boazerie. Zachwycają pięknymi wypukłymi zdobieniami trzy bramy , z których jedna ma 7 m wysokości.

Kościół świętego Jerzego
Pod nr. 9 jest mały przedsionek, który prowadzi do Atfat Mari Dżirdżis; Kanisat Mari Dżirdżis ("kościół św. Jerzego") znajduje się po prawej stronie. Pierwotny budynek, wzniesiony w 684 r. przez bogatego skrybę Atanazego, zrekonstruowano w 1857 r. Kościół zachował dawną Ka`at al-Arsan ("sala zaślubin") pochodzącą z IV w. Sala ta, niegdyś zarezerwowana wyłącznie dla ślubów koptyjskich, mieści prawdziwe arcydzieła: okratowane okna z toczonego drewna, udekorowane malowidłami i wypukłymi ornamentami ściany oraz barwne freski na suficie.

Kościół Najświętszej Marii Panny
Kościół znajduje się w głębi Atfat Mari Dżirdżis; został założony w IX i przebudowany w XVIII w.

Kościół św. Sergiusza
Charakterystyczna dla kościołów koptyjskich fasada kościoła św. Sergiusza (Kanisat Abu Sardża) nie wyróżnia się spośród otaczających go domów. Świątynia została wzniesiona pod koniec IV w., a zrekonstruowana na początku XI. Jak głosi legenda, kościół zbudowano na krypcie, w której schroniła się Święta Rodzina podczas swej ucieczki do Egiptu. Jest miejscem pielgrzymek chrześcijan wszystkich obrządków. Kościół nosi imiona dwóch świętych, Sergiusza i Bakchusa, rzymskich żołnierzy-chrześcijan umęczonych w czasach Maksymina. Zbudowano go na planie bazyliki wschodniej: z nawą główną, trzema sanktuariami, które oddzielają ikonostasy, dwiema nawami bocznymi ograniczonymi przez kolumny podtrzymujące łuki. Kościół przechowuje wspaniałe przedmioty kultu, z wielką finezją inkrustowane kością słoniową (najcenniejsze znajdują się w sanktuariach). Oryginalny ołtarz jest wystawiony w Muzeum Koptyjskim.

Kościół św. Barbary
Został wzniesiony między IV a V wiekiem, zrekonstruowany w XI w.; zachowała się dawna kaplica, w której są przechowywane relikwie św. Cyrusa i św. Jana (pierwszych patronów kościoła). Prócz przepięknych dekoracji, wykonanych z drewna (część znajduje się w Muzeum Koptyjskim), można tu podziwiać kolekcję ikon. W głębi ulicy, w ogrodzie, z którego widać mury dawnych fortyfikacji i cmentarze, znajduje się Klasztor św. Barbary. Zajmuje wiele budynków, do których należy także szkoła zbudowana w 1960 r. przez architekta Ramsisa Wisę Wasifa.

Synagoga Ben Ezry
Synagogę zbudowano w miejscu kościoła św. Michała (VIII w.) Kościół natomiast wzniesiono na ruinach dawnej synagogi, ponoć postawionej w latach 605-562 p.n.e. przez Żydów (w miejscu, w którym w XIII w. p.n.e. modlił się Mojżesz) uchodzących z Judei do Egiptu pod przewodnictwem Jeremiasza. W 1115 r. wielki rabin Abraham Ben Ezra Skłonił patriarchę koptyjskiego, by ten zwrócił ową ziemię wspólnocie żydowskiej (bez odszkodowania), a następnie polecił odbudować w tym miejscu synagogę. Prostota zewnętrza niedawno odrestaurowanej synagogi kontrastuje z finezją i bogactwem dekoracji wewnętrznej szczególnie dotyczy to prac w drewnie z XII w.). W 1894 r. podczas przebudowy odkryto tajemne miejsce - genizę, czyli skrytkę przeznaczoną do przechowywania uszkodzonych świętych tekstów, których nie niszczono gdyż napisane na nich było Imię Boże.

Aleksandria

gdy Francuzi z ekspedycji Napoleona wylądowali w Aleksandrii w 1798 r., miasto tureckie było już tylko mieściną liczącą 8000 mieszkańców

Najstarsza część Aleksandrii leży na przesmyku łączącym stały ląd z dawną wyspą Faros. Obejmuje dzielnice: Al-Anfushi, Al-Jumruk (czyli "komora celna") i Ras at-Tin (tj. "cypel figowców”). Te trzy dzielnice tworzą obiekt, który podróżnicy nazywali przez długi czas miastem tureckim.

kliknij, aby zobaczyć więcejRozwój tego miasta datuje się co najwyżej na XVI w. Dzielnica Al-Jumruk, najstarsza, zawdzięcza swoje początki stopniowemu podupadaniu średniowiecznej Aleksandrii, położonej bardziej na południe, na miejscu miasta starożytnego. Miasto średniowieczne miało jeszcze pewne znaczenie w epoce mameluków. Twierdzę Qait-Bey zbudowano w końcu XV w. na miejscu latarni morskiej (na niegdysiejszej wyspie Faros), uznanej ze względu na jej wysokość (ok. 100-120 m) za jeden z siedmiu cudów starożytnego świata. Ludność zdziesiątkowała w XVII w. epidemia dżumy. W 1658 r. pozostały zeń ruiny, wśród których przetrwały nieliczne rudery. Nowe domy zaczęto wznosić za murami starego miasta - one właśnie stały się zalążkiem miasta nowego, którego rozkwit przypada na przełom XVII i XVIII w. Nowe miasto także padło ofiarą dżumy.

Gdy Francuzi z ekspedycji Napoleona wylądowali w Aleksandrii w 1798 r., miasto tureckie było już tylko mieściną liczącą 8000 mieszkańców. Skupiali się oni w dzielnicy Al-Jumruk i trudnili głównie rybołówstwem. Późniejsza zabudowa Ras at-Tinu i brzegów zatoki Al-Anfushi pochodzi z czasów Muhammada Alego (1805-1849), którego dalekosiężne plany, oparte na rozwoju marynarki wojennej, skłoniły do wyboru Aleksandrii jako ważnego ośrodka polityki śródziemnomorskiej.

Rozpoczął się okres intensywnej rozbudowy miasta. W 1818 r. z rozkazu Wielkiego Paszy rozpoczęto budowę gigantycznego pałacu Ras at-Tin, którego skrzydła, zwłaszcza haramlik, nawiązywały niewątpliwie do architektury jego rodzinnej Macedonii. Obecna budowla, wzniesiona 1925 r. przez architektów włoskich, jest siedzibą admiralicji; pałacu nie udostępnia się publiczności. Na wschód od pałacu zbudowano szpital i całą dzielnicę z przeznaczeniem dla wojska.

W 1825 r. Muhammad Ali zlecił francuskiemu inżynierowi Lefebvre'owi de Cerisy budowę arsenału, którego zakłady zbrojeniowe niebawem zatrudniały 4000 robotników. Kilka lat później postanowił przenieść na inne miejsce cmentarze rozsiane wzdłuż zatoki Al-Anfushi, umożliwiając w ten sposób zbudowanie nowej dzielnicy. Przy tej sposobności odkryto nekropolie należące do najstarszych w Aleksandrii. Wytyczono nowe ulice, np. długą Szari Ras at-Tin, która zaczyna się przy esplanadzie pałacowej, następnie skręca i biegnie przez miasto tureckie aż do Majdan al-Manszijja.

Aleksandria: Centrum

Centrum Aleksandrii, skupiające się przez pewien czas wokół placu Al-Manszijji przemieściło się na początku obecnego stulecia ku nowym przedmieściom zachodnim. Rozciąga się teraz na terenie miasta starożytnego (rzymskiego), na którym zbudowano miasto średniowieczne po podboju arabskim w 642 r.

Z tych kolejnych okupacji niewiele pozostało śladów: teatr (odkopany przez polską ekipę pod kierownictwem Kazimierza Michałowskiego), fragmenty murów obronnych i parę zbiorników wodnych (cystern). Przetrwało tez kilka starożytnych szlaków, np. Szari Bab Raszid (ulica Porte-de-Rosette - obecnie Szari al-Hurrijja ), która jest po prostu dawną drogą kanopską (Via Canopica). Ślady tych dróg były jeszcze widoczne w XIX w.

Tak np. od XIII w. opasujące miasto mury, zwane murami arabskimi, a więc rozległy system wzmocnionych wieżami fortyfikacji ciągnących się 8 km , były niemal nietknięte, gdy w 1798 r. wylądowali w Aleksandrii Francuzi z ekspedycji napoleońskiej. Pozostały w takim stanie aż do zredukowania ich rangi, zarządzonego w 1885 r. Podobnie było w przypadku słynnych cystern aleksandryjskich, których w 1800 r. inżynierowie z tejże ekspedycji naliczyli ponad trzysta. W 1846 r. pułkownik Barthelemy Gallice wymienił liczbę 896 cystern. Do dziś przetrwało zaledwie sześć.

Aleksandria: Nekropolia Ras at-Tin

W ogrodach pałacu Ras at-Tin odkryto podczas przeróbek w latach 1913 i 1914 trzy groby skalne (hypogea), a w latach 1939 i 1940 następne groby. Jest ich w sumie jedenaście.

Pochodzą z początku II w. p.n.e. i zostały zbudowane według innego planu niż groby w sąsiedniej nekropoli Al-Anfuszi: szyb w kształcie czworoboku prowadził do trzech długich korytarzy, w których było 12 nisz grobowych wydrążonych w skale. Nekropolia nie jest obecnie dostępna dla zwiedzających.

Aleksandria: Nekropolia Al-Anfushi

Cmentarzyska, położone na południe od esplanady prowadzącej do pałacu Ras at-Tin, odkryto w latach 1901 i 1921.
Wszystkie pochodzą z pierwszej połowy III w. n.e. Do grobu nr 1, najokazalszego, prowadzą sklepione schody, wyżłobione w skale. Dochodzą do kwadratowego, nie zadaszonego dziedzińca, z którego jest wejście do dwóch innych grobów. Mury schodów, podobnie jak ściany grobów, są pokryte warstwą malowanego stiuku imitującego alabaster i marmur. Sklepienie komory grobowej zdobią iluzoryczne rysunki geometryczne, które naśladują stropy kasetonowe, spotykane w starożytnych pałacach. W motywach żałobnych widać wpływy sztuki hellenistycznej i tradycyjnej sztuki egipskiej.

Aleksandria: Inne meczety

Główny meczet Aleksandrii zawdzięcza swą nazwę świątobliwemu mężowi pochodzenia andaluzyjskiego, Sidi Abu al-Abbasowi Ahmadowi al-Mursiemu, który zmarł w XIII w. Znajduje się w połowie drogi między twierdzą Ka`it-Baja i centrum miasta, na Majdan al-Dżawami ("plac meczetów"), trochę odsuniętym od nabrzeża.

Przy tym placu są także inne sanktuaria, odrestaurowane lub zrekonstruowane podczas jego zagospodarowywania w okresie I wojny światowej, m.in. Meczet Sidiego Abu al-Abbasa Ahmada al-Mursiego, Jakuta i Nasr ad-Dina.

Meczet Sidi Abu al-Abbasa Ahmada al-Mursiego, choć zwykle datowany na XVIII w., jest budowlą stosunkowo nową - zaczęto budować go w 1928 r., a ukończono w 1945 r., po długiej przerwie spowodowanej II wojną światową. Meczet postawiono na miejscu innej budowli, wzniesionej w 1767 r., która spłonęła ok. 1920 r. - stąd mylenie dat.

Układ nowego meczetu, zajmującego powierzchnię 3000 m2, jest wyjątkowy z uwagi na jego ośmiokątny kształt. Plan taki nie był wprawdzie całkowicie obcy tradycji architektonicznej islamu ( najbardziej znanym przykładem jest Kopuła na Skale w Jerozolimie), niemniej był zarezerwowany dla mauzoleów, a co więcej nigdy nie stosowany w Egipcie. Meczet Sidi Abu al-Abbasa Ahmada al-Mursiego jest dziełem architekta włoskiego Maria Rossiego (1897-1961), który przez długi czas kierował urzędem architektury w Ministerstwie Wakfów. Był on komandytariuszem meczetu. Niedługo przed śmiercią przeszedł na islam. Temu architektowi Aleksandria zawdzięcza również powstanie innych meczetów, m.in. na Ras at-Tinie oraz meczetu Ibrahima al-Ka'ida.

Aleksandria: Suki

Ostatni odcinek Szari Ras at-Tin od strony Al-Manszijji, wciąż jeszcze znany pod nazwą Szari Faransa ("ulicy Francji") nabiera coraz bardziej charakteru handlowego. Wokół tej arterii i równoległej do niej Szari al-Majdan znajdują się tradycyjne suki (bazary) aleksandryjskie.

Na początku obecnego stulecia sprzedawano tu przede wszystkim produkty rodzime - zwłaszcza odzież, tkaniny, biżuterię złotą i srebrną. Każda część suku ma swoją specjalność. Na Suk al-Maghariba (marokańskim) widać ułożone zioła, z których sporządza się napary lecznicze i uzdrawiające, a na Suk Libija (libijskim) sprzedawane są słynne haftowane szaty, najczęściej kupowane przez Beduinów.

Starożytność tych suków poświadcza budowla przy ulicy (Szari) al-Majdan - wakala, jeden z nielicznych zachowanych w Aleksandrii karawanserajów. Jest on połączony z meczetem Asz-Szurbadżiego, pochodzącym z 1757 r. Wyróżnia się biegnącą na piętrze galeryjką (balkonem) od strony ulicy. Oprócz meczetu w tym zespole architektonicznym są sklepiki i mieszkania; na fragmentach murów widać inskrypcje hieroglificzne.

W większości domów przy ulicy Majdan zamieszkali Żydzi aleksandryjscy. Wiele rodzin żydowskich mieszkało w okelle m.in. w Al-Lajmunie, obszernym budynku z centralnie usytuowanym dziedzińcem i mieszkaniami, do których wchodziło się z wąskich korytarzy. Obecność Żydów w Aleksandrii datuje się od samego założenia miasta, co poświadczają inskrypcje greckie i aramejskie Al-Ibrahimijji. Społeczność żydowska pozostawała tu nieprzerwanie aż do następujących po sobie fal emigracyjnych w latach 1948, 1956, 1962, 1967. Bezpośrednio po II wojnie światowej wspólnota żydowska liczyła 40 000 osób. W wyniku wojny izraelsko-arabskiej w czerwcu 1967 r. opuścili Egipt ostatni Żydzi.

W miarę zbliżania się do placu (Majdan) al-Manszijja uliczki są coraz węższe. W Zankat as-Sittat ("zaułek pań") jest mnóstwo sklepików i na zewnątrz wystawionych tkanin, świecidełek i pachnideł, na które aleksandryjczycy są szczególnie łasi. Podobno mężczyźni i kobiety chętnie tu przybywają, gdyż ciasnota niejako usprawiedliwia wymianę zdań, a jak wiadomo, nawiązywanie znajomości na ulicy jest bardzo źle widziane.

Aleksandria: Al-Attarin

Dzielnica ta zawdzięcza swą nazwę meczetowi usytuowanemu u zbiegu ulic Szari al-Attarin i Sidi al-Mutawalli. Był to pierwotnie kościół pod wezwaniem św. Atanazego, zbudowany w 370 r., a zamieniony na meczet po podboju Egiptu przez Arabów.

Z początku XIX w. służył jako szpital marynarki wojennej. Został zburzony w 1830 r. i następnie odbudowany.
Za meczetem zaczyna się Suk al-Attarin ("bazar pachnidlarzy"), gdzie przy końcu ubiegłego stulecia sprzedawano produkty pochodzące z Syrii i Libanu.

Obecnie jest to dzielnica antykwariuszy i handlarzy starociami. Można tu znaleźć stare meble, piękne opalizujące szkła, zwierciadła, dawna broń i nowe wyroby kowalstwa artystycznego. Na półkach Księgarni Przyjaciół Literatury nierzadko widnieje stare wydanie jakiejś powieści francuskiej.

Jedną ze specjalności dzielnicy są pieczone przepiórki i gołąbki, którymi można się uraczyć wieczorem na placyku, nie opodal księgami. Podążmy ulicą al-Attarin w kierunku dworca kairskiego - Mahattat Misr - potem w lewo ulicą Ismaila Mihna, prowadzącą do skrzyżowania, przy którym znajduje się starożytny teatr.

Aleksandria: Teatr Kaum ad-Dikka

Ten teatr rzymski odkryła w 1964 r. Polska Stacja Archeologii śródziemnomorskiej Uniwersytetu Warszawskiego w Kairze.

Podczas wyburzania pozostałości cytadeli z okresu ekspedycji napoleońskiej "zostaliśmy zaalarmowani przez robotników, ze wielki młot pneumatyczny, wbijający żelazobetonowy słup, powoduje wytryskiwanie kostek kamiennej mozaiki... Przez kilka godzin tłumaczyłem naczelnemu architektowi miasta, że konieczne jest przerwanie budowy teatru tu, gdzie odkryję teatr starożytny" (Od Edfu do Faras, K. Michałowski). Obecny wygląd teatru, mającego kształt podkowy, jest rezultatem przeróbek dokonywanych ok. II-IV w., czyli w okresie, gdy przekształcono go w chrześcijańską budowlę sakralną. Obok znajdują się pozostałości dwóch nekropoli, pochodzących odpowiednio z VIII i IX oraz XIII-XIV w.

Aleksandria: Kanał al-Mahmudijja

Prawie 80 km dzieli wylot kanału Al-Mahmudijja na redę Portu Zachodniego od jego ujęcia na Nilu. To prawda, że bieg kanału jest bardzo kręty.

W pewnym sensie kanał Al-Mahmudijja jest spadkobiercą słynnego kanału starożytnego, niegdyś zasilającego w wodę cysterny w Aleksandrii, a płynącego starym korytem kanopskiej odnogi Nilu. Nowy kanał zbudowano w latach 1817-1820 na rozkaz Muhammada Alego, który chciał mieć do dyspozycji zarazem dobry szlak nawigacyjny łączący Aleksandrię z Kairem, kanał dostarczający wody pitnej miastu i na koniec kanał nawadniający ziemie prowincji Al-Buhajra.

Widocznie projekt leżał mu na sercu, gdyż powierzywszy go najpierw inżynierowi tureckiemu, którego wiedzę wkrótce jednak przerosła trudność zadania, nie wahał się zwrócić do architekta francuskiego, Pascala Coste`a (1787-1879), który doprowadził pomyślnie do końca swoje największe dzieło w Egipcie. Można dotrzeć do kanału Al-Mahmudijja z ogrodów Asz-Szallalat ulicą Kanału Sueskiego.

Na przełomie XIX i XX w. wiele rodzin aleksandryjskich posiadało nad kanałem Al-Mahmudijja piękne rezydencje, otoczone wspaniałymi ogrodami. Prawie nic, niestety, z nich się nie zachowało, co najwyżej aleja wspaniałych drzew palmowych, wychodząca jedynie na fabryki i składy - tak uprzemysłowiony stał się obszar, przez który przepływa kanał. Dawna brukowana droga wzdłuż kanału, wysadzana sykomorami, jest nadal dostępna na całej swej długości. Spacer nie jest już tak romantyczny, jak dawniej, raczej umożliwia poznanie także Aleksandrii robotniczej i przemysłowej.

Aleksandria: Ogrody

Nad kanałem Al-Mahmudijja ciągną się przez 2,5 km ogrody An-Nuzha i Antoniadisa. Dzielnica An-Nuzha jest nabrzmiała historią. W III w. p.n.e. mieszkał tu i tworzył poeta Kallimach.

W 168 r. p.n.e. wódz rzymski Popiliusz Lenas zatrzymał w tym miejscu Antiocha IV Epifanesa, króla Syrii, który gotował się do zajęcia Aleksandrii, a w 640 r. n.e. konnica Amra Ibn al-Asa, arabskiego zdobywcy, rozbiła tu obóz przed wkroczeniem do miasta.

Ogród An-Nuzha, ponownie zagospodarowany przez magistrat aleksandryjski na początku stulecia, był najpierw własnością niejakiego Pastre, kupca z Marsylii, a następnie został odkupiony przez kedywa Ismaila i udostępniony publiczności. Obecnie jest tam ogród zoologiczny, małe Muzeum Przyrodnicze i Rosarium.

Wspaniała sąsiednia posiadłość, obecnie również ogród publiczny, należała do sir Johna A. Antoniadisa (1815-1895), osobistości aleksandryjskiej, z pochodzenia Greka. Ogród ten można było odwiedzać jeszcze za jego życia, płacąc 2 piastry na cele dobroczynne. W 1918 r. syn Antoniadisa podarował ogród królowi Fu`adowi I, który z kolei przekazał go miastu.

Za Pałacem Antoniadisa, w którym w 1951 r. toczyły się negocjacje angielsko-egipskie, znajduje się wykuty w skale grobowiec rzymski o układzie podobnym do grobów z nekropoli Al-Anfushi: z dużego przedsionka wchodzi się do trzech komór grobowych. Obecny zły stan tego grobu nie pozwala rozpoznać, jakiego rodzaju malarstwo zdobiło mury. Oryginalność tego zabytku polega na braku jakichkolwiek wpływów sztuki egipskiej; architektura i dekoracje są wyłącznie greckie.

Piramidy

Piramida egipska, niezależnie, czy należąca do Cheopsa - niezrównane arcydzieło architektury - czy jedna z tych skromniejszych, należących do nie tak potężnych lub mniej ambitnych władców, każda jest po prostu grobem faraona i jego żon, miejscem pochówku królów w okresie Starego Państwa (od III do VI dynastii) i częściowo okresie Średniego Państwa ( od XI do XII dynastii).

Oprócz piramidy zespół architektoniczny tworzyła świątynia grobowa (zwana też świątynią górną), niewielka piramida nazwana przez prof. Michałowskiego satelitarną (przypisuje się jej funkcję kultową lub symboliczną), oraz rampa biegnąca ze świątyni dolnej, usytuowanej na brzegu pustyni i połączonej z Nilem kanałem.

Piramidy w Gizie wyróżniają się perfekcyjnym kształtem i są ukoronowaniem trwającej wieki wieloetapowej ewolucji - od nakładanych na siebie mastab i piramid schodkowych. Również kształt piramidy ma wiele znaczeń symbolicznych. Piramida miała pomóc faraonowi wznieść się ku firmamentowi i dotrzeć do słońca; zmarły opuszczał ciemności grobu i wyruszał w zaświaty. Sama w sobie jest też emanacją słońca, kamienną konkretyzacją promieni tej gwiazdy. Nie wyczerpuje to całego bogactwa symboliki religijnej związanej z piramidą.

Wciąż pozostaje wiele zagadek, których rozwiązanie utrudnia brak inskrypcji na budowlach sprzed końca V dynastii. Posiadamy jednak dość informacji, by zidentyfikować właściciela każdej piramidy , nawet jeśli od dawna nie ma po nim śladu ani po przedmiotach doń należących.

Piramidy są usytuowane na pustynnym płaskowyżu, który wyznacza granicę ogromnego zespołu architektonicznego Gizy, będącego dziś częścią Kairu. Tradycyjnie nazywa się to miejsce po prostu Gizą. Egipcjanie zwą je Al-Ahram ("piramidy"), tak zresztą, jak czynili to podróżnicy z Zachodu, zanim ta maleńka mieścina stała się znana.

Oprócz trzech słynnych piramid, sławnych już w starożytności, istnieją inne liczne grobowce faraonów, głównie w zachodniej części

pustyni (pomiędzy Abu Rawwash na północy a Al-Lisht na południu).

Piramidy: Piramida Chefrena

Cóż można powiedzieć o piramidzie Chefrena, niewiele mniejszej od piramidy jego ojca (ponad 136 m wysokości, pierwotnie około 143 m), dorównującej jej wyglądem, z białym "kapeluszem" na szczycie i olśniewającym wapiennym płaszczem?

Wywiera równie mocne wrażenie. O atrakcyjności i sławie piramidy Chefrena stanowi nie tyle ona sama, co cały zespół architektoniczny. Zachowała się jeszcze częściowo, wznosząca się (lub schodząca, jeśli wyruszamy od piramidy) rampa. U wejścia do doliny (gdzie znajduje się teraz teatr światła-dźwięku) widać imponującą, w bardzo dobrym stanie, świątynię dolną z wielkim sfinksem (po arabsku Abu al-Haul), będącym niezmiennym elementem krajobrazu piramid.

Piramidy: Piramida Cheopsa

Piramida została zbudowana na podstawie kwadratu o boku 230 m; pierwotnie jej wysokość sięgała 147 m. Obecnie pozbawiona wierzchołka mierzy 137 m.

Objętość budowli wynosi 2,5 miliona m3. Wejście znajduje się, zgodnie z kanonem, od strony północnej. Korytarze kierowano ku gwiazdom okołobiegunowym, nigdy nie znikającym z horyzontu; było to symboliczne przedstawienie nieśmiertelności. Obecne wejście jest usytuowane nieco niżej niż pierwotne i dopiero po chwili dochodzi się do właściwego korytarza.

W piramidzie nie ma nic do oglądania oprócz niej samej, tak że czeka nas kontemplacja arcydzieła architektonicznego i napawanie się zdumiewającą atmosferą komór i korytarzy budowli.

Piramidy: Piramida Mykerinosa

Piramida Mykerinosa, mniejsza od dwóch poprzednich, zachwyca piękną strukturą. Ma bazaltowe stopnie oraz bardzo dobrze zachowane podziemne pomieszczenia.

Wewnątrz znajdował się wielki kamienny sarkofag, ale w XIX w. został wysłany do Anglii. Przewożący go statek zatonął na pełnym morzu w pobliżu Hiszpanii. Tradycja przypisuje budowę piramidy Mykerinosa królowej Nitokris, małżonce ostatniego władcy VI dynastii, mylonej - przez starożytnych - ze słynną Rodopis (przydomek Nitokris - Różana - przetłumaczyli Grecy jako "Rodopis", a następnie utożsamiali ją ze swoją heterą). Do ostatniego wieku opowiadano, ze piramidę około południa nawiedzała zjawa nagiej, niezwykle pięknej kobiety. Błądziła ona w okolicy, czyhając na śmiałych lub nie znających mocy egipskiego słońca podróżników. W 1910 r. w ekspedycji niemieckiej misji H. i M. Junkerów wziął udział Karol Hadaczek (jego sprawozdania zamieszczano w biuletynach PAU). Badał nekropolę w pobliżu wielkich piramid.

Sfinks

jest bezspornie jednym z cudów cywilizacji egipskiej

Sfinks z Gizy jest bezspornie jednym z cudów cywilizacji egipskiej. Został wycięty w wielkim bloku skalnym, który zapewne wcześniej przywoływał na myśl tę fantastyczną istotę. Posąg sfinksa od dawna ulegał erozji i działaniu wód podziemnych, tak więc już w czasach starożytnych wielokrotnie go restaurowano i odpiaszczano.

Twarzy mierzącego 57 m długości i 20 m wysokości kolosa, tchnącej królewskim dostojeństwem, nadano rysy Chefrena. Z czasem sfinksowi owemu przypisywano inne znaczenia. Tak więc w Nowym Państwie widziano w nim przede wszystkim uosobienie Re-Horachty (Hor-em-Achet, czyli "Horus na horyzoncie", po grecku Harmachis), do którego ciągnęły rzesze pielgrzymów. Wychowywani w Memfisie młodzi książęta przybywali tutaj medytować i zgłębiać tajniki rządzenia. Przyszły faraon Thotmes IV kazał ustawić pomiędzy łapami sfinksa stelę upamiętniającą sen, jaki miał w tym miejscu: otóż bóg Harmachis zażądał, by oczyścił on kolosa z piasku... za co obiecał mu władzę królewską. W Nowym Państwie Sfinks symbolizował także boga syro-kanaanejskiego Huruna. Zjawisko to stanowi świadectwo zbliżeń różnych kultur i kultów oraz charakterystycznego dla epoki kosmopolityzmu.

Kanał Sueski

Starożytna wieść głosi, iż to Senuseret I (Sezostris) zaprojektował bezpośrednie połączenie Nilu z Morzem Czerwonym. Legendę podtrzymują teksty greckie i łacińskie (Strabon, Pliniusz Młodszy), jednakże nie potwierdziło jej żadne świadectwo archeologiczne.

Dopiero w epoce saickiej, za panowania Nykaua II (Necho; 609-594 p.n.e.), faktycznie przekopano pierwszy kanał od peluzujskiej odnogi Nilu do północnego krańca Jezior Gorzkich. W sto lat później Dariusz I (522-486) nakazał kanał odbudować i uzupełnić. Zachowały się pozostałości tego przedsięwzięcia (Wadi at-Tumajlat, między Saft al-Hinną oraz Ismailią). Kanał, przedłużony do morza za panowania Ptolemeusza II Filadelfosa (285-246), zaniedbany na początku epoki rzymskiej, został na nowo przekopany za panowania Trajana (98-117). Dano mu wówczas nowe ujęcie na Nilu, kilka kilometrów na północ od Kairu. Ten właśnie kanał miał podobno odrestaurować Amr Ibn al-As pod nazwą Kanału Przywódcy Wiernych. Jednakże w 767 r. kalif Al-Mansur nakazał zamknąć kanał, by odciąć zbuntowanym miastom Al-Hidżazu zaopatrzenie w zboże.

Inżynierom z ekspedycji egipskiej przypadła zasługa pierwszego projektu bezpośredniego połączenia Peluzjum z Suezem, wraz ze wszystkimi tego konsekwencjami. Bonaparte, otwierając drogę do Suezu, zamierzał zadać Anglii decydujący cios - niemal taki, jakim dla Genueńczyków i Wenecjan było w 1487 r. odkrycie Przylądka Dobrej Nadziei. Prace niwelacyjne, rozpoczęte w styczniu 1799 r. pod kierunkiem Charles`a Le Pere`a, trwały zaledwie kilka miesięcy. Błąd na jakimś odcinku doprowadził Le Pere'a do wniosku, że przy wysokiej wodzie wytwarza się znaczna różnica poziomów (10 m) między obydwoma morzami i dlatego kanał morski powinien mieć śluzy.

Mimo sprzeciwu autorów opracowań teoretycznych tę koncepcję przyjmowano niczym dogmat przez prawie pół wieku. Właśnie jej to bronili saint-simoniści, którzy przybyli do Kairu w 1833 r. Zdaniem owych rewolucyjnych intelektualistów Kanał Sueski miał być pierwszym z wielu przekopów transoceanicznych, nieodzownych w rozwoju handlu. Muhammad Ali ograniczył się tylko do zebrania grupy 20 inżynierów i techników, którzy mieli budować zaporę w Delcie. Epidemia dżumy w 1835 r. położyła kres budowie i rozproszyła fachowców. Zostawili oni jednak po sobie następców, m.in. Linanta de Bellefondsa i Ferdynanda de Lessepsa. Tegoż, podówczas konsula Francji w Aleksandrii, oczarowała analiza sporządzona przez owych fachowców, przekonując o wykonalności projektu. Przejął też od nich pomysł zgromadzenia funduszy potrzebnych do realizacji planów: założenie spółki akcyjnej i uzyskanie pożyczki publicznej.

Utworzenie służb tranzytowych i założenie w 1839 r. Overland Road (tranzyt przez Egipt komunikacji pocztowej między Londynem a Indiami) przywróciły zainteresowanie projektem połączenia Morza Śródziemnego z Czerwonym. W 1846 r. saint-simoniści założyli w Paryżu spółkę badającą warunki przekopania Przesmyku Sueskiego, która zgromadziła przemysłowców i przedsiębiorców angielskich, niemieckich, austriackich i francuskich.

Niwelacje terenu, przeprowadzone w 1847 r. przez Bourdaloue, potwierdziły, że nie ma różnicy poziomów między obydwoma morzami. Linant de Bellefonds przygotował dokumentację techniczną. Jednakże sprzeciw Turcji, nieufność Anglii, choroba Muhammada Alego opóźniły wprowadzenie projektu w życie. Kedyw Abbas, który w 1849 r. objął rządy po swoim dziadku, był nieprzyjazny wobec Europejczyków, gdyż obawiał się wzrostu ich wpływów w Egipcie. W roku 1858 zostało założone Towarzystwo Kanału Sueskiego (głównymi akcjonariuszami była Anglia i Francja), a w 1869 budowa szczęśliwie dobiegła końca.

SPORT I REKREACJA

Nurkowanie

Wielu turystów odwiedzających Egipt tylko sporadycznie wychyla głowy ponad taflę wody. Nie jest to nic dziwnego, jako że jedne z najlepszych miejsc do nurkowania na świecie znajdują się u wybrzeży Morza Czerwonego.

Najlepszym wyborem jest południowy odcinek w kierunku granicy z Sudanem i wzdłuż południowego wybrzeża Półwyspu Synajskiego. Poza kosztowną atmosferą popularnych ośrodków wypoczynkowych można też spróbować nurkowania dalej na północy, na przykład w Dahab lub też w Zatoce Sueskiej aż do Hurghada.

Aby przyjrzeć się podwodnemu życiu Morza Czerwonego, trzeba umieć nurkować, ale za to za sprzęt wystarczą płetwy, maska i rurka do oddychania. Wzdłuż wybrzeża Półwyspu Synajskiego rafy znajdują się zaledwie 15 m od brzegu a w niektórych miejscach nie trzeba nawet głęboko nurkować, żeby znaleźć się pośród ławicy jaskrawo ubarwionych ryb. Najlepszymi punktami są: Basata, Nuweiba i Dahab, w których można wypożyczyć ekwipunek za ok. 10 ŁE na dobę.

Plaża Księżycowa na Synaju jest uznawana za jedno z najlepszych miejsc na świecie do uprawiania windsurfingu.

Safari

Safari na pustyni dopiero staje się popularne. Jeśli nie posiada się własnego samochodu z napędem na cztery koła, może to być kosztowne przedsięwzięcie, ale ci, którzy się na to zdecydowali mówią, że jest to niesamowite przeżycie, warte zachodu.

Wybór może paść na Pustynię Zachodnią z jej fantastycznym piaszczystym krajobrazem, skałami o dziwnych kształtach wytworzonych na skutek erozji i rzymskimi ruinami, albo na bardziej pofałdowane, skaliste okolice Półwyspu Synajskiego. Wyprawa na Pustynię Zachodnią może być zorganizowana w oazach lub w Kairze; safari na Synaju są organizowane w ośrodkach turystycznych takich jak Nuweiba albo Dahab lub też można zarezerwować kompletne wycieczki, takie jak "Wiatr, piasek i gwiazdy".